|
Preszów
Preszów (Prešov) – historyczna stolica Szarysza i ponad dziewiêædziesiêciotysiêczne miasto, le¿y nad rzek± Torys±, w po³owie drogi miêdzy granic± polsk± a Koszycami. Nowoczesne przedmie¶cia z hipermarketami oraz nieciekawe osiedla wie¿owców otaczaj± piêkn± starówkê, niewiele skromniejsz± od koszyckiej.
Oba miasta s± bliskie nie tylko geograficznie, ale i historycznie. Obydwa rozkwit³y w ¶redniowieczu przy kluczowych traktach handlowych Europy i obydwa, po okresie stagnacji w XVII w., wkroczy³y na drogê bujnego rozwoju, industrializacji i urbanizacji.
Historia Preszowa, znanego niegdy¶ jako Eperjes, przypomina dzieje Koszyc, Bardejowa i pozosta³ych miast ¶redniowiecznego Pentapolis, kwitn±cych przy szlaku handlowym znad Morza Czarnego nad Ba³tyk. Dodatkowym atutem Preszowa by³o po³o¿enie na skrzy¿owaniu dróg, w miejscu, gdzie trakty rozdziela³y siê na bardejowski i lewocki. W IX w. na terenie dzisiejszego miasta zaczêli osiedlaæ siê S³owianie, a dwa wieki pó¼niej – Wêgrzy. Po najazdach tatarskich Béla IV zaprosi³ go¶ci z Saksonii. W 1347 r. królowa El¿bieta £okietkówna zezwoli³a mieszczanom ³amaæ kamieñ na ko¶ció³ parafialny z gruntów szlacheckich.
Æwieræ wieku pó¼niej jej syn, Ludwik Wêgierski, udzieli³ osadzie praw wolnego miasta królewskiego. Formowanie dzisiejszego rynku zakoñczy³o siê w XV w., kiedy rozpocz±³ siê z³oty wiek miasta, trwaj±cy do II po³. XVI w. Preszów sta³ siê szybko wielkim o¶rodkiem rzemios³a i wydobycia soli, a tak¿e centrum reformacji. Nastêpne stulecie zapisa³o siê powstaniami antyhabsburskimi, w których preszowianie odgrywali czynn± rolê. Za poparcie dla powstania Thökölyiego miasto zap³aci³o wysok± cenê – cesarski s±d wojenny genera³a Caraffy w 1687 r. skaza³ na ¶mieræ 24 mieszczan. W po³. XVII w. o¶rodek sta³ siê siedzib± szaryskiej ¿upy i szybko powróci³ na drogê prosperity.
W XIX stuleciu nast±pi³ rozwój rzemios³a, budowa kolei, która po³±czy³a miasto z najwiêkszymi o¶rodkami Korony Wêgierskiej i dynamiczny rozwój przemys³u. W 1887 r. miasto zniszczy³ wielki po¿ar, po którym w dwa lata zosta³o ca³kowicie odbudowane. Kolejny raz ucierpia³o od bombardowañ w czasie II wojny ¶wiatowej.
Dzi¶ Preszów jest trzecim miastem S³owacji, o¶rodkiem uniwersyteckim, przemys³owym i handlowym, a zarazem centrum kultury £emków i Ukraiñców, którzy prowadz± tu w³asny teatr. W browarze Veľký Šariš (najwiêkszym na S³owacji) warz± popularne piwo Smädný Mnich i Gold Fassl.
G³ówne dworce – kolejowy i autobusowy – s± zlokalizowane 1500 m na po³udnie od centrum. Centrum zamyka siê w obrêbie dawnych murów miejskich, wzd³u¿ ulicy Hlavnej, która w ¶rodkowym biegu rozszerza siê w d³ugi, wrzecionowaty rynek. Wokó³ Hlavnej skupia siê wiêkszo¶æ lokali gastronomicznych, banków i atrakcji turystycznych.
|
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
|
