|
Koszyce: Katedra
Dominant± ulicy Hlávnej i ca³ych starych Koszyc jest kamienny gotycki Dóm sv. Alžbety (katedra ¶w. El¿biety). Stawiana przez ponad 100 lat na miejscu spalonej poprzedniczki, objawi³a siê w pe³nej krasie w 1508 r.
W ci±gu nastêpnych stuleci spotyka³o j± wiele nieszczê¶æ: po¿ary, trzêsienia ziemi, huragany, wiêc w XIX w. nadawa³a siê do generalnego remontu. Pracami, zakoñczonymi na milenium Wêgier, w 1896 r., kierowali m.in. Imre Steindl, budowniczy gmachu peszteñskiego parlamentu, oraz Frigyes Schulek, autor neogotyckiej wie¿y ko¶cio³a Macieja w Budzie. Przy remoncie „poprawiono” niektóre sklepienia, zbudowano kryptê Rakoczego oraz dodano kilka neogotyckich o³tarzy. Ostatni remont ¶wi±tyni trwa obecnie – od kilku lat koszycka katedra odzyskuje jasn± barwê na zewn±trz i z³ocisty blask wewn±trz.
Piêcionawowa ¶wi±tynia ma strzelist± ¿elazn± wie¿yczkê na skrzy¿owaniu nawy i transeptu, oraz dwie wie¿e (jedn± niedokoñczon±) przy zachodniej elewacji. Warto zwróciæ uwagê na misterny pó³nocny portal z p³askorze¼bami S±d Ostateczny, ¯ywot ¶w. El¿biety i Ukrzy¿owanie. W ol¶niewaj±cym wnêtrzu wzrok przykuwa gotycki o³tarz g³ówny ¶w. El¿biety z 1477 r. (postaæ ¶wiêtej ksiê¿niczki wêgierskiej, patronki miasta i ko¶cio³a, której krótkie, pe³ne po¶wiêcenia dla chorych i cierpi±cych ¿ycie skoñczy³o siê w wieku 24 lat, pojawi siê jeszcze kilkakrotnie na witra¿ach i pos±gach.) W o³tarzu widniej± ogromne pos±gi Madonny z Dzieci±tkiem i ¶w. El¿biety, a na skrzyd³ach bocznych 48 obrazów tablicowych przedstawiaj±cych sceny z ¿ycia ¶w. El¿biety, Matki Boskiej i Chrystusa.
Na uwagê zas³uguj± pó¼nogotyckie o³tarze boczne, m.in. Nawiedzenia z 1516 r, Ostatniej Wieczerzy z XV w. (podarowany przez Bardejów w 1896 r.), Za¶niêcia NMP z XVI w., ¶w. Antoniego z I po³. XVI w. (z³o¿ony z dwóch, czê¶ciowo spalonych) oraz ¶w. Anny Samotrzeciej, który w neogotyckiej obudowie zawiera malowid³o tablicowe z 1516 r. Bezcennym zabytkiem jest grupa Ukrzy¿owania z 1320 r. umieszczona na parapecie po³udniowego oratorium, oraz pos±gi ¶wiêtych królów wêgierskich: Stefana, W³adys³awa i Emeryka z po³. XV w. na filarach nawy g³ównej. Pod pó³nocn± naw± znajduje siê krypta ksiêcia Franciszka II Rakoczego (1676–1735), przywódcy powstania antyhabsburskiego, bohatera narodowego Wêgrów, którego prochy w 1906 r. sprowadzono do Koszyc z tureckiego Rodosto, gdzie zmar³ na wygnaniu.
Przy po³udniowej ¶cianie katedry stoi gotycka kaplica ¶w. Micha³a, wzniesiona w XIV w. jako kostnica na ówczesnym cmentarzu. W ¶cianach s± wmurowane gotyckie i renesansowe nagrobki pochodz±ce z katedry.
Po przeciwnej, pó³nocnej stronie ¶wi±tyni wznosi siê wie¿a ¶w. Urbana – XIV-wieczna dzwonnica przebudowana pó¼niej w stylu renesansowym. W wie¿y wisia³ piêciotonowy dzwon Urban z 1557 r., który w czasie po¿aru w latach 60. XX w. uleg³ uszkodzeniu i obecnie zosta³ umieszczony na postumencie obok wie¿y, a jego miejsce zajê³a wspó³czesna replika. W przyziemiu wie¿y urz±dzono lapidarium ze ¶redniowiecznymi i renesansowymi epitafiami.
|
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
|
