|
Koszyce
Niezwykle atrakcyjne miasto, ze wspaniale odnowion± starówk± i bogatym ¿yciem kulturalnym, jest drug± metropoli± S³owacji, niegdy¶ kontrkandydatem na stolicê kraju. Prawie æwieræmilionowy o¶rodek le¿y nad rzek± Hornád, u styku kotliny Koszyckiej i Rudaw Spiskich. Niedaleko st±d w S³owacki Kras i na Nizinê Wschodnios³owack±.
Pierwsza wzmianka o osadzie Cassa pochodzi z 1216 r. Od koñca XIII w. w mie¶cie, zasiedlonym czê¶ciowo przez kolonistów saskich, zaczê³y siê odbywaæ miêdzynarodowe jarmarki. Handlowano tu towarami z Prus, miast Hanzy i Krakowa. W 1342 r. za poparcie zbrojne w walce z oligarchami, Karol Robert Andegaweñski nada³ Koszycom status wolnego miasta królewskiego, a nied³ugo potem jego syn Ludwik udzieli³ miastu herbu. To ostatnie wydarzenie nie mia³o dotychczas precedensu w ca³ej Europie. Pod koniec XIV w. zaczêto budowê katedry ¶w. El¿biety, a miasto mia³o ju¿ na tyle potê¿ne fortyfikacje, ¿e w³adcy nie obawiali siê wysy³aæ do Koszyc swoich ¿on i dzieci w niepewnych czasach.
W nastêpnych stuleciach królowie dos³ownie obsypywali je przywilejami, a¿ wyros³o na potê¿ny, bogaty o¶rodek miêdzynarodowego handlu i rzemios³a. Rozkwita³o rzemios³o (z³otnictwo, ku¶nierstwo, sukiennictwo) i handel (miedzi±, ¿elazem i winem). Upadek ekonomiczny miasta w XVI i XVII w. nast±pi³ w wyniku przesuniêcia szlaków handlowych, najazdu tureckiego na Wêgry, a pó¼niej stulecia powstañ antyhabsburskich i walk religijnych.
W 1657 r. biskup Egeru utworzy³ w Koszycach uniwersytet jezuicki, który Leopold I zrówna³ rang± z uniwersytetami cesarstwa. W XVIII i XIX stuleciu nast±pi³ kolejny rozkwit miasta. Za³o¿ono manufaktury, m.in. angielskiej porcelany i sukna, a Koszyce zyska³y barokowe oblicze. W XIX w., na fali dynamicznego rozkwitu, wzniesiono szereg reprezentacyjnych gmachów, a tak¿e linie kolejowe, które po³±czy³y Koszyce z Miszkolcem i Budapesztem oraz z Bohuminem.
Po upadku Austro-Wêgier wojska wêgierskie i s³owackie na przemian zajmowa³y miasto, które w koñcu przyznano Czechos³owacji. Ostatni raz Koszyce przy³±czono do Wêgier w 1938 r. Symbolicznym odbiciem wzajemnych relacji narodowych by³a wojna na pomniki – Wêgrzy w czasie swoich rz±dów usunêli m.in. pomnik gen. Štefánika, S³owacy odwdziêczyli siê m.in. królem Maciejem Korwinem.
Bezpo¶rednio po wyzwoleniu w 1945 r. Koszyce pe³ni³y rolê siedziby w³adz tymczasowych. Po wojnie w mie¶cie za³o¿ono kilka wy¿szych uczelni i wybudowano olbrzymi± hutê. Wokó³ historycznego centrum powsta³y rozleg³e osiedla mieszkaniowe. Dzi¶ Koszyce s± drugim o¶rodkiem przemys³owym, kulturalnym i naukowym S³owacji, a do tego uchodz± za najpiêkniejsze miasto kraju, do czego przyczyni³a siê kompleksowa rekonstrukcja zabytkowego centrum, która trwa od 1992 r. W mie¶cie ¿yje kilka procent Wêgrów, którzy maj± tu w³asny teatr. Jest równie¿ gmina ¿ydowska skupiaj±ca siê wokó³ synagogi przy ul. Zvonárskiej.
Wielowiekowy okres prosperity pozostawi³ ¶lad w postaci imponuj±cych budowli i atmosfery kosmopolityzmu. Ulica Hlavná, centralna o¶ wspaniale odnowionej starówki, kilka razy do roku zmienia siê w gwarny salon: w maju, podczas wielkich uroczysto¶ci w rocznicê nadania herbu, we wrze¶niu, podczas ¶wiêta winobrania i w grudniu, w czasie jarmarku ¶wi±tecznego.
Dworce s± usytuowane obok siebie, kilka przecznic na wschód od centrum, przy placu Staničné nám. (doj¶cie na starówkê ulic± Štefánikov± na skraju parku i ul. Mlynsk±). Zabytkowe centrum, z kamienn± wie¿± katedry ¶w. El¿biety, zamyka siê miêdzy ulicami Štefánikov± na wschodzie, Moyzesov± na zachodzie, Štúrov± na po³udniu i Hviezdoslavov± na pó³nocy. Na tym obszarze skupia siê wiêkszo¶æ zabytków, muzeów i atrakcji miasta.
|
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
|
