|
Komárno
Prawie czterdziestotysiêczne miasto le¿±ce strategicznie u zlewiska Dunaju i Wagu jest podzielone na dwie czê¶ci nale¿±ce do dwóch krajów. Na lewym brzegu Dunaju rozci±ga siê s³owackie Komárno, na prawym – wêgierskie Komárom.
Od pocz±tku dziejów a¿ do koñca II wojny ¶wiatowej (z przerw± w latach 1919–1938) dwie osady by³y jednym miastem. Po okresie rozkwitu w ¶redniowieczu, za rz±dów Macieja Korwina i Marii Teresy (która w 1745 r. nada³a mu status wolnego miasta) Komárno, niszczone systematycznie przez po¿ary, powodzie i trzêsienia ziemi, utraci³o znaczenie jako o¶rodek miejski, staj±c siê niejako dodatkiem do swoich twierdz, które sukcesywnie rozbudowywano – najpierw w obliczu zagro¿enia tureckiego, pó¼niej francuskiego i pruskiego.
Do dzisiaj dotrwa³o niewiele z historycznej zabudowy miejskiej. O wspó³czesnym, zdominowanym przez blokowiska wizerunku Komárna zadecydowa³y trzêsienia ziemi w XIX w. i potê¿na powód¼ w 1965 r. oraz powojenny rozwój przemys³u, g³ównie stoczniowego (w mie¶cie znajduje siê najwiêksza stocznia na S³owacji). Prze³om XX i XXI w. zaznacza siê pieczo³owit± trosk± o ocala³e zabytki i powstawaniem ¶mia³ych, nowoczesnych i piêknych budowli. Duch miasta mówi po wêgiersku: Komárno jest stolic± mniejszo¶ci wêgierskiej (64% mieszkañców), z wêgierskojêzycznymi szko³ami, wydawnictwami i teatrem. Na ³adnym rynku stoi pomnik Györgya Klapki, bohaterskiego genera³a Wiosny Ludów, który w Komárnie przeprowadzi³ 14 bitew o niepodleg³o¶æ Wêgier.
Strategiczne po³o¿enie w wid³ach dwóch potê¿nych rzek docenili ju¿ Celtowie i Rzymianie. W czasach rzymskich na prawym brzegu Dunaju powsta³o miasto Brigitio, a na lewym jego fort obronny – Celemantia. Ruiny obu osad przetrwa³y do dzi¶ w s±siedztwie miasta. Po Awarach i S³owianach dotarli tu Wêgrzy, którzy w wid³ach Wagu i Dunaju zbudowali zamek – jego pozosta³o¶ci znajduj± siê pod dzisiejsz± Star± Twierdz±, kilka kroków od centrum. Wokó³ zamku rozwinê³a siê osada a pó¼niej spory o¶rodek miejski. W po³. XV w. król Maciej Korwin wybudowa³ na terenie zamku renesansowy pa³ac, w którym lubi³ spêdzaæ wolne chwile. Za³o¿y³ te¿ port dunajski i stoczniê, której tradycje kontynuuj± dzi¶ Slovenské lodenice.
W czasach wojen tureckich Komárno znalaz³o siê na granicy cesarstwa Austrii i imperium osmañskiego. W XVI w. Ferdynand I na miejscu gotyckiego zamku kaza³ wznie¶æ renesansow± twierdzê, pod której murami i fosami znalaz³a siê czê¶æ ¶redniowiecznego miasta. W nastêpnym stuleciu rozbudowano Star± Twierdzê, dodaj±c wokó³ niej pier¶cieñ murów oraz fort wokó³ mostu na drugim brzegu Dunaju. Fortyfikacje rozrasta³y siê na zachód kosztem miasta. Dopiero po wypêdzeniu Turków i zakoñczeniu powstañ antyhabsburskich „cywilne” Komárno znów mog³o siê rozwijaæ, a w 1745 r. Maria Teresa udzieli³a mu przywilejów wolnego miasta. W XVIII w. wzniesiono barokowe pa³ace, kamienice, ko¶cio³y i klasztory. Kres barokowemu miastu po³o¿y³y trzêsienia ziemi w 1763 i 1765 r., które uszkodzi³y twierdzê do tego stopnia, ¿e cesarz Józef II rozwi±za³ garnizon.
Nastêpny etap historii Komárna wyznaczy³y wojny napoleoñskie, które zmusi³y Habsburgów do odbudowy i rozszerzenia twierdzy w potê¿ny system wa³ów, murów i fortów, które otoczy³y miasto. Prace budowlane przerwa³a wêgierska wojna o niepodleg³o¶æ w latach 1848–1849, kiedy wojsko powstañcze pod dowództwem Györgya Klapki broni³o siê w twierdzy jeszcze miesi±c po kapitulacji kraju. Miasto zosta³o zrujnowane w czasie oblê¿enia i na kilkadziesi±t lat utraci³o znaczenie. Dopiero budowa mostów na Dunaju i linii kolejowej na prze³omie XIX i XX w. sprowokowa³y ponowny rozwój Komárna, które w pocz. XX w. znów sta³o siê wa¿nym o¶rodkiem gospodarczym i kulturalnym.
Z chwil± powstania Czechos³owacji miasto znalaz³o siê poza granicami Wêgier, ale arbitra¿ wiedeñski z 1938 r. przywróci³ je macierzy. W 1945 r. zniszczone przez bombardowania Komárno ostatecznie znalaz³o siê w granicach S³owacji. Lata powojennej odbudowy by³y naznaczone przesiedleniami ludno¶ci i represjami wobec Wêgrów.
Bod¼cem do rozwoju o¶rodka sta³o siê wybudowanie nad Dunajem najwiêkszej stoczni na S³owacji, która produkuje statki dla Niemiec i Rosji. W mie¶cie rozwin±³ siê równie¿ przemys³ spo¿ywczy i lekki.
Dworce kolejowy i autobusowy s± zlokalizowane ok. 1500 m na pó³noc od ¶ródmie¶cia. Centralnym placem Komárna jest Námestie Gen. Klapku w po³udniowo-wschodniej czê¶ci miasta, miêdzy mostem na Dunaju a Now± Twierdz±. Wiêkszo¶æ atrakcji turystycznych skupia siê na po³udnie od ul. Záhradníckiej biegn±cej ¶rodkiem ¶ródmie¶cia od granicznego mostu na Dunaju do mostu na Wagu.
|
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
|
